وي افزود: در ابتدا کار بسيار مشکل بود زيرا بايد تمام متون فارسي را از ابتدا براي پيدا کردن ردي از عروسکهاي آييني ميگشتيم، اين کار انجام شد و سپس شروع به تحقيقات ميداني کرديم و عروسکهاي مختلفي را همراه با آيينهايشان از سراسر ايران گردآوري کرده و تدوين اين فرهنگنامه را ؛از کرديم کار اين فرهنگنامه در زمان دانشجويي من ودر مقطع کارشناسي شروع شد و در چند ماه آينده انتشار پيدا ميکند.
اين استاد دانشگاه درباره عروسکهاي فلات ايران توضيح داد: اصول و فوايد عروسکهاي سنتي فلات ايران براساس سنتها و آيينهاي اين مردمان بنيانگذاري شده است و معمولاً در نسبت نزديک با يک کمبود يا يک تمناي اجراکنندگان آن است. بيشتر عروسکهاي سنتي ايران بهدليل کمبود آب و خشک بودن فلات ايران با آيينهاي بارانخواهي در ارتباط است و به شکلي در هر منطقهاي به گونهاي به طلب باران مربوط است.
وي در باره انواع عروسکهاي سنتي ايران گفت: عروسکهاي سنتي ايران به چند گونه تقسيم ميشوند ابتدا عروسکهاي آييني مذهبي هستند که بيشتر در مراسم مذهبي و نيايشها و در بيشهخوانيها و تعزيهها مورد مصرف بودهاند. دوم نماد تنديسها هستند که در کتلها و علمها استفاده ميشوند و بيشتر در سيماي حيوانات مشخص ميشوند.
عظيمپور گفت: عروسکهاي نمادين عروسکهاي ديگري بوده است که در جشنها و مهمانيها مورد استفاده بوده عروسکهاي مومي و عروسکهاي سر جهاز شيراز، گلينهاي آذربايجان عروسکهاي تنباکو از اين دست بودهاند.
وي در ادامه درباره دو عروسک معروف ايراني توضيحاتي ارائه داده و گفت: تکه نام عروسکي است که آمدن بهار را نويد ميدهد. اين عروسک به هيبت و هيکل برنز ساخته ميشود، بدين لحاظ واژه تک مسماي معنايي دارد و اساساً تکم از واژه \"تکه\" به هماره \"م\" که ضمير ملکي است تشکيل شده و به معناي بز من است و از آن در ابتداي بهار براي اعلام مراسم نوروز استفاده ميشده است.
اين پژوهشگر حوزه فرهنگ عامه درباره عروسکهاي باران خواهي گفت: عروسکهاي بارانخواهي براي طلب باران و يا حتي آفتاب مورد استفاده قرار ميگرفته است. اين عروسکها از نظر اسطورهشناسي با آناهيد يکي از اسطورههاي ايران باستاني بستگي نزديک داشته است و به مراسم باستاني که براي ستاده آبهاي روان اجرا ميشده مربوط است. يکي از معروفترين عروسکهاي باران عروسک بوکه باران و هوله باران استان کردستان است که با مراسمي خاص براي طلب باران در اين استان مربوط است. بوکه باران واچهاي ترکيبي و کردي است که به معناي عروس باران به کار ميرود.
وي ادامه داد: بوکه بارانه به عروسکي اطلاق ميشود که کودکان کرد براي تمناي باران آن را در پروسهاي ميتولوژيک ميسازند و در نمايشي آييني – عروسکي خاص و منحصربهفرد شرکت ميدهند. نمايش عروسکي بودکه باران و هوله باراني نمونههاي تغيير يافته از ايزد بانوي آبها آناهيتا و ايزد باران تشتر ايران باستان هستند. اگرچه اساس نمايش کاملاً بر نوع دخترانه آن يعني بوکه بارانه است. اما در مقايسه و تطبيق ميتولوژيک هول بارانه هماه مفاهيمي ارائه ميشود که در آيينهاي وابسته تشتر ميتوان يافت.
عظيمپور گفت: به همين دليل براي دريافت ريشههاي تکوين نمايش عروسکي – آييني بوکه بارانه نياز به تأويلهاي متولوژيک است، زيرا پيرامون آب بهعنوان مهمترين دستاورد باران در فرهنگ ايران و جهان باستان شناختهها و ناشناختههاي فراواني وجود دارد.
M/114
انتهای پیام/
